Azərbaycan Mətbəxinin Unudulmuş İnciləri: Nadir və Yox Olmaq Üzrə Olan Dadlar

Şərq ilə Qərbin kəsişməsində yerləşən Azərbaycan mətbəxi, əsrlər boyu formalaşmış zəngin və rəngarəng dad palitrasına sahibdir. Plov, dolma və kabab kimi məşhur yeməklərimiz dünyada tanınsa da, bir çox nadir və demək olar ki, unudulmuş yeməklərimiz səssizcə yox olmaq üzrədir. Bu məqalədə bu nadir kulinariya incilərini kəşf edir və dünyanı Azərbaycanın əsl dadlarını tanımağa dəvət edirik.

Niyə bu nadir yeməklər önəmlidir?

Kulinariya ənənələri keçmişimizlə canlı körpüdür, mövsümləri, bayramları və regional kimliyi özündə yaşadır. Bu nadir yeməkləri qorumaq və yenidən təqdim etmək Azərbaycanın mədəni irsinin qorunması, həmçinin dayanıqlı və autentik turizmin inkişafı üçün mühüm rol oynayır, turistlərə yalnız standart deyil, unikal təcrübələr təqdim edir.

Azərbaycanın Unudulmuş Kulinariya İncisi

Həlim Aşı (Bakı mətbəxi)

Bakı məhəllələrində qış aylarında bişirilən Həlim aşı buğda və quzu ətindən çox yavaş odda bişirilərək krem kimi konsistensiya alır, səbr və paylaşma ənənəsini təcəssüm etdirir.

 Balva (Qarabağ)

Qarabağa məxsus Balva, quzu əti və mövsümi göyərti ilə hazırlanan qatıq şorbasıdır. Baharın gəlişi ilə bayram süfrələrini bəzəyən bu yemək sadə, lakin qat-qat dadı ilə fərqlənir.

 Təngab (Qərbi Azərbaycan)

Qərbi Azərbaycan mətbəxində tanınan Təngab quzu əti, noxud və turş alça sousu ilə bişirilir, fars mətbəxinin təsirini əks etdirir və taxta sobada hazırlanaraq özünəməxsus dumanlı dad verir.

 Məkə Şorbası (Qərbi Azərbaycan)

Qatıq, düyü və təzə göyərtilərlə hazırlanan Məkə Şorbası İrəvan bölgəsi kəndlərində bayram günlərində bişirilir, sərin və turşməzə dadı ilə yay üçün ideal yeməkdir.

 Zəngi Çörəyi (Qərbi Azərbaycan)

Ərinmiş kərə yağı və yerli otlarla zənginləşdirilən Zəngi çörəyi daş sobada bişirilir, toy və dini mərasimlərdə istifadə edilən xüsusi çörəkdir.

 Yeznə Qalını (Şirniyyat)

Bal və qoz qatları ilə hazırlanmış nazik xəmirli Yeznə Qalını, Azərbaycan mətbəxinin ən nadir şirniyyatlarından biridir və yalnız xüsusi qonaqlar üçün bişirilərdi.

 Tər Halva

Un, kərə yağı və doşab ilə hazırlanan Tər Halva bölgədə üzüm bolluğunun göstəricisi olaraq təbii şirniyyatla bişirilən zəngin dadlı halvadır.

 Müsənbə Plov

Qurudulmuş meyvə, şabalıd və quzu əti ilə hazırlanan çoxqatlı Müsənbə Plov şirin və duzlu dadın vəhdətini təqdim edən nadir bayram plovudur.

Qərbi Azərbaycan Mətbəxi: Tarixin Yaratdığı Zənginlik

Qərbi Azərbaycan (İrəvan xanlığı) mətbəxi Azərbaycan kulinariyasında öz fars təsirli bişirmə texnikaları, yerli məhsullardan istifadə və xüsusi dadlarla seçilir.

Əsas ərzaqlar: quzu və mal əti, süd məhsulları, yabanı otlar, heyva, şabalıd, üzüm və nar bəkməzi

Xüsusi yeməklər: badamlı paxlava (sonralar qoz əlavə edilərək saray paxlavası adlanıb), bozbaş (abquş adı ilə tanınıb), kartof yayılmadan əvvəl şabalıd ilə bişirilən yeməklər

Yerli doşab və bəkməzlərin müxtəlif növləri bu bölgəyə məxsus idi.

Zilviyə: Gəncənin Unudulmuş Novruz Şirniyyatı

Gəncə şəhərində Novruz bayramının əsas atributlarından biri olan Zilviyə, qızılı dairəvi forması ilə gün və gecənin bərabərliyini simvolizə edirdi. İranda zulbiya, Hindistanda jalebi adı ilə tanınsa da, Gəncədəki Zilviyə öz dad və hazırlanma qaydası ilə seçilirdi.

Narnumru: Nar ilə Yumurtanın Birliyi

Salyan mətbəxindən gələn Narnumru, yumurta ilə narın birləşməsi ilə hazırlanan qeyri-adi və maraqlı yeməkdir, Azərbaycanın “meyvə şahı” narı ilə yaradıcı dad təcrübəsi təqdim edir.

Naxçıvanın Heyva Dolması

Naxçıvanın zəngin mətbəxinə məxsus Heyva dolması, heyva içində quzu əti, düyü və ədviyyat qarışığı ilə hazırlanır və şirin-duzlu dad tarazlığı yaradır.

Abşeronun Unudulmuş Plovu: Şeşəndaz (Şazəndə)

Abşeron bölgəsinə məxsus Şeşəndaz plovu, həm ətsiz, həm də ət ilə hazırlanır və qış aylarında ailə süfrələrində bişirilən qidalı plov növüdür.

Niyə bu yeməklər dünyada maraq doğurmalıdır?

• Dünyada kulinariya təcrübəsi səyahət qərarlarına təsir edir və bu nadir yeməklər:
  * Turistlər üçün autentik və unikal təcrübə təqdim edir
  * Mədəni irsi qorumağa dəstək olur
  * Yerli icmaların dəstəklənməsinə xidmət edir
  * Zəngin və unudulmuş dad təcrübəsi təqdim edir

Bu nadir yeməkləri Azərbaycanda dadın

Bu unudulmuş reseptlər İçərişəhər Tarix Muzeyi və Elmi-Mədəni Mərkəzin araşdırmaları nəticəsində yenidən aşkara çıxarılıb və artıq bəzi Bakı restoranlarında və kulinariya festivallarında təqdim edilir.

Tarixi Dadın, Azərbaycanın Dadı

Qloballaşma mətbəx kimliyini itirməklə hədələyərkən, Azərbaycan sizi unudulmuş dadlar və gizli kulinariya inciləri ilə tanış olmağa dəvət edir.

Dadın tarixi, dadın irsi, dadın Azərbaycanı.