Çilov Adası: Azərbaycanın Gizli Xəzər Xəzinəsi və İstifadə Edilməmiş Turizm Potensialı

Çilov Adası: Azərbaycanın Gizli Xəzər Xəzinəsi və İstifadə Edilməmiş Turizm Potensialı

Bir ada, bir dəniz, bir əsrlik tarix və kəşf olunmağı gözləyən bir məkan. Xəzər dənizində yerləşən Çilov adası, neft sənayesinin inkişafı, ənənəvi dənizçilik, fərqli ada həyatı və kövrək təbii mühitin təsiri ilə formalaşan Azərbaycanın dəniz irsinin unikal bir hissəsini təmsil edir. Bəs nisbətən az tanınan bu ada Azərbaycanın ən fərqli alternativ turizm məkanlarından birinə çevrilə bilərmi?


Çilov Adası: Azərbaycanın Gizli Xəzər Xəzinəsi və İstifadə Edilməmiş Turizm Potensialı

Bir ada, bir dəniz, bir əsrlik tarix və kəşf olunmağı gözləyən bir məkan. Xəzər dənizində yerləşən Çilov adası, neft sənayesinin inkişafı, ənənəvi dənizçilik, fərqli ada həyatı və kövrək təbii mühitin təsiri ilə formalaşan Azərbaycanın dəniz irsinin unikal bir hissəsini təmsil edir. Bəs nisbətən az tanınan bu ada Azərbaycanın ən fərqli alternativ turizm məkanlarından birinə çevrilə bilərmi?

İnsanlar Azərbaycanda turizm dedikdə, tez-tez ağıla Bakı, Şəki, Qəbələ, Quba, Lənkəran və Qarabağ kimi məkanlar gəlir. Hər birinin özünəməxsus mədəni, tarixi və təbii görməli yerləri var. Bununla belə, Azərbaycanın turizm potensialı onun tanınmış şəhərləri, dağ kurortları və tarixi abidələri ilə daha da məhdudlaşır.

Xəzər dənizinin adaları, ucqar sahil yaşayış məntəqələri, keçmiş sənaye əraziləri və fərqli həyat tərzlərinə malik icmalar ölkənin turizm irsinin başqa bir ölçüsünü təmsil edir.

Belə yerlərdən biri Çilov adasıdır.

Çilovu xüsusilə maraqlı edən təkcə onun coğrafi mövqeyi deyil. Onun hekayəsi bir neçə vacib mövzunu bir araya gətirir: Azərbaycanın dəniz neft sənayesi, Xəzər dəniz naviqasiyasının tarixi, insanlarla dəniz arasındakı münasibətlər və fərqli ada mühitində həyatın qorunmasının çətinlikləri.

Bu xüsusiyyətlər unikal turizm konsepsiyasının əsasını təşkil edə bilər.

Çilov adası haradadır və onun tarixini maraqlı edən nədir?

Çilov adası Xəzər dənizində, Abşeron yarımadasının şərqində yerləşir. Təxminən 11,5 kvadrat kilometr ərazini əhatə edən ada nisbətən kiçik ölçüyə malik olsa da, Azərbaycanın dənizçilik və neft sənayesi tarixində mühüm yer tutur.

Tarixi mənbələr adaya Şahilan, Ronis və Jiloy da daxil olmaqla bir neçə fərqli adla istinad edir. Bu tarixi adlar adanın keçmişi və Xəzər bölgəsinin tarixi coğrafiyası haqqında maraqlı məlumatlar verir.

Çilovun tarixi həmçinin dəniz naviqasiyası ilə bağlıdır. Əsrlər boyu gəmiçilik yolları, mayaklar və sahil yaşayış məntəqələri Xəzər dənizi üzərindən ticarət, nəqliyyat və rabitədə mühüm rol oynayıb. Tarixi məlumatlar adanı 1800-cü ildə mayakın tikintisi ilə əlaqələndirir və onun regionun dənizçilik tarixindəki əhəmiyyətini vurğulayır.

Lakin Çilovun inkişafındakı ən transformativ dövrlərdən biri Azərbaycanın dəniz neft sənayesinin genişlənməsi ilə başladı.

Adada kommersiya məqsədli neft hasilatı 1948-ci ildə başlamış və bu, onun iqtisadi və sosial inkişafında yeni bir fəsil açmışdır. Sonrakı onilliklər ərzində Çilov Azərbaycanın dəniz neft sənayesi ilə sıx əlaqədə olmuşdur.

Bu gün adanın fərqli xüsusiyyətlərindən biri sənaye fəaliyyəti ilə yerli icmanın birgə mövcudluğudur. Mənzil, təhsil müəssisələri və sosial infrastruktur Çilovun sadəcə sənaye yeri deyil, həm də insanların yaşadığı və gündəlik həyatlarını davam etdirdiyi bir yer olduğunu əks etdirir.

Bu, turizm baxımından maraqlı bir sual doğurur: dəniz və sənayenin yaratdığı bir adanın tarixi və həyat tərzi ziyarətçilərə necə təqdim edilə bilər?

Çilovun Təbii Mühiti: Ekoturizm üçün Potensial Varmı?

Çilov adasının təbii mühiti xüsusi diqqətə layiqdir.

2025-ci ildə dərc edilmiş elmi bir araşdırma adanın vəhşi bitki örtüyünü araşdırdı. Tədqiqatçılar 21 bitki növünü təmsil edən herbari nümunələri topladılar və neft hasilatı və çirklənmədən təsirlənən ərazilər də daxil olmaqla, çətin ətraf mühit şəraitində bitki örtüyünün paylanmasını və uyğunlaşmasını araşdırdılar.

Tədqiqat göstərir ki, Çilov təkcə sənaye və dənizçilik tarixi ilə əlaqəli deyil, həm də elmi və ekoloji tədqiqatlar üçün imkanlar təqdim edir.

Buna baxmayaraq, ekoturizmə diqqətlə yanaşmaq lazımdır. Bu, sadəcə təbii mənzərələri nümayiş etdirməkdən ibarət deyil. Əsl ekoturizm ətraf mühitin qorunmasına, məsuliyyətli ziyarətçi idarəetməsinə və maarifləndirməyə üstünlük verir.

Çilov üçün ekoloji turizm proqramı nəzərdən keçirilsəydi, potensial maraq sahələri aşağıdakıları əhatə edə bilərdi:

Xəzər dənizinin sahil ekosistemlərinin öyrənilməsi;

Ziyarətçiləri adanın bitki örtüyü və bitki uyğunlaşması ilə tanış etmək;

Dəniz ətraf mühitinin qorunması ilə bağlı təhsil proqramları;

Elmi ekspedisiyalar və universitet tədqiqat təşəbbüsləri;

İnsan və sənaye fəaliyyətinin ətraf mühitə təsirini araşdırmaq.

Məqsəd təbii mühitə insan müdaxiləsini artırmaq deyil, ziyarətçilərə Xəzər bölgəsinin ekoloji xüsusiyyətlərini və çətinliklərini anlamağa kömək etmək olmalıdır.

Çilov adası hansı unikal turizm təcrübələrini təklif edə bilər?

Məncə, Çilovun gələcək turizm potensialını tək bir kateqoriya ilə məhdudlaşdırmaq qaçırılmış bir fürsət olardı.

Ada bir neçə tamamlayıcı turizm təcrübəsini özündə birləşdirən fərqli bir təyinat yeri konsepsiyası vasitəsilə təqdim edilə bilər.

1. Sənaye İrsi Turizmi – Azərbaycanın Neft Tarixini Kəşf Etmək

Azərbaycan qlobal neft sənayesi tarixində mühüm yer tutur. Bakının neft yataqlarının işlənməsi, erkən neft hasilatı, dənizdə neft hasilatının genişlənməsi və əlamətdar Neft Daşları qəsəbəsi ölkənin iqtisadi və sənaye tarixində mühüm fəsillərdir.

Çilov bu hekayənin başqa bir hissəsini təmsil edir.

Dünyanın hər yerində keçmiş sənaye yerləri mədəni, təhsil və turizm məkanlarına çevrilib. Buna bariz nümunələrdən biri Almaniyanın Essen şəhərindəki Zollverein Kömür Mədən Sənaye Kompleksidir. Bir vaxtlar kömür istehsalının əsas mərkəzi olan bu ərazi muzeylər, sərgilər və mədəni fəaliyyətlərin yer aldığı tanınmış sənaye irsi məkanına çevrilib.

Çilovun konkret şəraitinə uyğunlaşdırılmış oxşar yanaşma nəzərdən keçirilə bilər.

Potensial təşəbbüslərə aşağıdakılar daxil ola bilər:

Azərbaycanın dəniz neft sənayesinin tarixinə həsr olunmuş sərgi;

Tarixi fotoşəkillər, xəritələr və arxiv sənədləri ilə multimedia displeyləri;

Neft sənayesi işçilərinin həyat və işini araşdıran sənədli film nümayişləri;

Sənaye irsinə yönəlmiş təhsil turları;

Geologiya və neft mühəndisliyi tələbələri üçün xüsusi təlim proqramları.

Əlbəttə ki, fəaliyyətdə olan sənaye müəssisələri avtomatik olaraq turizm üçün uyğun hesab edilə bilməz. Bu cür proqramlar rəsmi icazə, hərtərəfli təhlükəsizlik qiymətləndirmələri və aydın şəkildə təyin olunmuş ziyarətçi zonaları tələb edir.

2. Dəniz İrsi Turizmi – Xəzər dənizinin tarixini araşdırmaq

Çilovun dənizçilik irsi başqa bir fərqli turizm məhsulunun təməli ola bilər.

Dünyanın müxtəlif yerlərində tarixi mayaklar təkcə naviqasiya strukturları kimi deyil, həm də mədəni irs obyektləri kimi qorunur.

Şotlandiyanın mayak irsi, Norveçin sahil marşrutları və Baltik dənizi ətrafındakı dəniz muzeyləri dəniz tarixinin cəlbedici ziyarətçi təcrübələrinə necə çevrilə biləcəyini nümayiş etdirir.

Oxşar konsepsiya Çilov üçün aşağıdakılar vasitəsilə araşdırıla bilər:

Kiçik bir dəniz irsi sərgisi;

Mayaklar və Xəzər naviqasiyası haqqında interaktiv təqdimatlar;

Tarixi gəmiçilik xəritələri və dəniz arxivləri;

Xəzər dənizinin coğrafiyası və dəniz marşrutları haqqında təhsil proqramları;

Adanın dənizçilik kimliyinə yönəlmiş fotoqrafiya və sənədli film layihələri.

Tarixi mayak və ətraf ərazinin əlçatan və təhlükəsiz olduğu aşkar edilərsə, xüsusi bir irs marşrutu da nəzərdən keçirilə bilər.

3. İcma Əsaslı Turizm – Çilovun İnsanlarını və Həyatını Kəşf Etmək

Turizmin ən mənalı aspektlərindən biri həmişə abidə və ya mənzərə deyil. Bəzən bu, müəyyən bir yerdə yaşayan insanların hekayəsidir.

Çilovun özünəməxsus məskunlaşması və həyat tərzi icma əsaslı turizm üçün maraqlı bir təməl yarada bilər.

Qonaqların yalnız adanın tarixi haqqında deyil, həm də sakinlərinin gündəlik təcrübələri, dənizlə münasibətləri, iş ənənələri və nəsillər boyu formalaşmış sosial mühit haqqında məlumat əldə etdikləri gələcək bir qonaq proqramı təsəvvür edin.

Bu, ənənəvi gəzinti turundan daha orijinal və mənalı bir təcrübə yarada bilər.

Potensial təşəbbüslərə aşağıdakılar daxildir:

Yerli sakinlərlə video müsahibələr;

Şifahi tarixçələrin toplanması və rəqəmsal arxivin yaradılması;

Gündəlik ada həyatını sənədləşdirən fotoqrafiya sərgiləri;

İcmanın iştirakı ilə hazırlanmış mədəni təqdimatlar;

Yerli sakinlərin bələdçilik, qonaqpərvərlik və kiçik turizm bizneslərində iştirak etmək imkanları.

Əsas prinsiplərdən biri də sakinlərin sadəcə ziyarətçilər üçün mənzərənin bir hissəsi olmamasıdır. Onlar turizmin inkişafının fəal iştirakçıları, tərəfdaşları və birbaşa faydalananları olmalıdırlar.

4. Fotoqrafiya və Sənədli Turizm – Azərbaycanın Fərqli Tərəfini Kəşf Etmək

Çilovun sənaye mənzərələri, açıq dəniz üfüqləri, yaşayış yerləri və özünəməxsus Xəzər atmosferi fotoqraflar, sənədli film rejissorları və yaradıcı səyahətçilər üçün maraqlı imkanlar yarada bilər.

Dünyanın hər yerində sənaye mənzərələri, tarixi limanlar və keçmiş istehsal sahələri fotoqrafiya turizminin və yaradıcı tədqiqatların mövzusuna çevrilib.

Müvafiq icazələr və təhlükəsizlik tədbirləri nəzərə alınmaqla, Çilov potensial olaraq aşağıdakıları dəstəkləyə bilər:

Sənaye irsi fotoqrafiya turları;

Xəzərin gündəlik həyatı haqqında sənədli fotoqrafiya layihələri;

Film və sənədli film istehsalı;

Tarixi və müasir Çilovu müqayisə edən vizual layihələr;

Beynəlxalq fotoqraflar üçün xüsusi yaradıcı proqramlar.

Bu cür təşəbbüslər adanın beynəlxalq mediada görünməsinə də töhfə verə bilər.

5. Elmi və Təhsil Turizmi – Açıq Havada Təlim Mühiti

Elmi turizm Çilovun gələcək potensialının digər vacib elementinə çevrilə bilər.

Geologiya, ekologiya, botanika, coğrafiya, dənizçilik və sənaye tarixi sahələrində çalışan tələbələr və tədqiqatçılar üçün ada tədqiqat və təhsil fəaliyyətləri üçün maraqlı bir mühit təklif edir.

Potensial proqramlara aşağıdakılar daxil ola bilər:

Universitetlər tərəfindən təşkil edilən təhsil səfərləri;

Ətraf mühitin monitorinqi və müşahidə layihələri;

Xəzər dənizi ekosistemi üzrə seminarlar;

Geoloji irs və neft tarixi üzrə təhsil proqramları;

Beynəlxalq elmi əməkdaşlıq təşəbbüsləri.

Məqsəd kütləvi turizm deyil, kiçik tədqiqatçı, tələbə və mütəxəssislər qruplarını cəlb edən təhsil səfərlərinin diqqətlə idarə olunmasıdır.

Beynəlxalq təcrübə: Kiçik adalar və sənaye irsi necə turizm məkanlarına çevrilə bilər?

Çilovun gələcəyini nəzərdən keçirərkən beynəlxalq təcrübə dəyərli dərslər təklif edir.

Dünyanın hər yerində turizm dəyəri böyük otellərə və ya əyləncə komplekslərinə deyil, fərqli tarixinə, coğrafiyasına, mədəni irsinə və yerli icmalarına əsaslanan adalar və sənaye əraziləri mövcuddur.

Zollverein – Almaniya

Essendəki Zollverein Kömür Mədən Sənaye Kompleksi keçmiş sənaye müəssisələrinin irs turizmi, təhsil, muzeylər və mədəni fəaliyyətlər üçün necə vacib məkanlara çevrilə biləcəyini nümayiş etdirir.

Onun təcrübəsi sənaye tarixinin düzgün qorunub saxlanıldığı və şərh edildiyi zaman necə dəyərli müasir turizm məhsuluna çevrilə biləcəyini göstərir.

Simi Adası – Yunanıstan

Yunanıstanın Simi adası ənənəvi yaşayış məntəqələrinin, dəniz irsinin və yerli kimliyin mədəni turizmə necə töhfə verə biləcəyinə dair maraqlı bir nümunə təqdim edir.

Adanı əhatə edən tədqiqat və irs təşəbbüsləri də tarixi sənaye fəaliyyətlərini mədəni marşrutlar və icma kimliyi ilə əlaqələndirməyin dəyərini nümayiş etdirir.

Palau - Sakit Okean

Palau ətraf mühitə məsuliyyətli turizmin mühüm bir nümunəsidir. Onun Palau Pledge təşəbbüsü ziyarətçiləri təbii mühitə və yerli mədəniyyətə qarşı məsuliyyətlərini dərk etməyə təşviq edir.

Bu yanaşma ətraf mühitlə bağlı məlumatlılığın bir təyinat yerinin kimliyinin ayrılmaz hissəsinə necə çevrilə biləcəyini nümayiş etdirir.

Maqdalen Adaları – Kanada

Maqdalen adaları özünəməxsus sahil mənzərələri, yerli icmaları və regional kimliyi ilə ada turizminə maraqlı bir perspektiv təqdim edir.

Onların təcrübəsi turizmi sadəcə ziyarətçi sayını artırmaq üçün bir yol kimi deyil, həm də yerli icmaları dəstəkləyə və mədəni irsi qoruya biləcək iqtisadi fəaliyyət kimi nəzərdən keçirməyin vacibliyini vurğulayır.

Bu nümunələr Çilov üçün hazır modellər deyil. Hər bir təyinat yerinin özünəməxsus coğrafi, ekoloji və sosial şəraiti var.

Lakin, onlar vacib bir prinsipi nümayiş etdirirlər: hər adanın öz kimliyini, irsini və yerli icmasını əks etdirən turizm strategiyasına ehtiyacı var.

Çilov Adası üçün hansı Turizm Konsepsiyası Hazırlana Bilər?

Mənim tövsiyəm Çilovu ənənəvi kütləvi turizm məkanı kimi təqdim etməkdən çəkinmək olardı.

Bunun əvəzinə, ada əvvəlcə məhdud sayda ziyarətçi sayına, təhsil təcrübələrinə, irsin təfsirinə və məsuliyyətli təyinat yerlərinin idarə olunmasına əsaslanan ixtisaslaşmış turizm konsepsiyası üçün nəzərdən keçirilə bilər.

Mümkün konsepsiyalardan biri aşağıdakı kimi ola bilər:

ÇİLOV ADASI – Xəzər dənizinin gizli irsi

Bu konsepsiya beş tamamlayıcı təcrübə ətrafında inkişaf etdirilə bilər.

1. Çilov İrsi Təcrübəsi

Adanın tarixi, tarixi adları, dəniz irsi və Azərbaycanın dəniz neft sənayesinin inkişafı ilə tanışlıq.

2. Xəzər Dəniz Təcrübəsi

Xəzər dənizinin dənizçilik tarixini, mayakları, gəmiçilik marşrutlarını və naviqasiyanı araşdıran təhsil proqramları.

3. Ada Həyatı Təcrübəsi

Adanın sakinləri, onların gündəlik həyatı və icma ilə dəniz arasındakı əlaqəyə mədəni giriş.

4. Xəzər Eko və Elm Təcrübəsi

Bitki mənşəli bitkilərə, ətraf mühit problemlərinə, Xəzər ekosistemi və elmi tədqiqatlara yönəlmiş təhsil proqramları.

5. Çilov Rəqəmsal Təcrübəsi

Virtual turlar, interaktiv xəritələr, tarixi foto arxivlər, 360 dərəcə vizual təcrübələr və adanı beynəlxalq auditoriyaya təqdim edən sənədli məzmun.

Bu yanaşma sayəsində Çilovun turizm təklifləri tamamilə fiziki səfərlərdən asılı olmayacaq.

İnsanlar onun tarixini və xarakterini uzaqdan kəşf edə bilsələr də, fiziki ziyarətlər yalnız lazımi icazələr, nəqliyyat tənzimləmələri və təhlükəsizlik tələbləri mövcud olduqda tətbiq oluna bilərdi.

Çilov üçün gələcək turizm marşrutu necə ola bilər?

Əgər müvafiq orqanlar giriş tənzimləmələrini təsdiqləsə və müvafiq nəqliyyat və təhlükəsizlik tədbirləri müəyyən edilərsə, Bakıdan xüsusi hazırlanmış təhsil günlük səfəri nəzərdən keçirilə bilər.

Konseptual marşrut aşağıdakıları əhatə edə bilər:

Rəsmi icazə verilmiş dəniz nəqliyyatı ilə Bakıdan yola düşmə;

Xəzər dənizinin coğrafiyasına və Çilovun tarixinə giriş;

Adanın tarixi və sənaye irsinin bələdçi ilə təqdimatı;

Təyin olunmuş təhlükəsiz ərazilərdən fotoşəkil çəkmək və müşahidə aparmaq;

Dəniz naviqasiyası və Azərbaycanın dəniz neft sənayesi haqqında multimedia təqdimatı;

Əvvəlcədən razılaşma əsasında yerli icmaya mədəni təqdimat;

Bakıya qayıt.

Bu, mövcud sifariş edilə bilən tur paketi deyil, konseptual turizm təklifidir. Onun həyata keçirilməsi üçün texniki, ekoloji, əməliyyat və təhlükəsizlik qiymətləndirmələri, eləcə də müvafiq orqanlar və sənaye operatorları tərəfindən rəsmi təsdiq tələb olunacaq.

Hansı infrastruktur və idarəetmə tələb olunacaq?

Çilovda turizmin inkişafı adanın mövcud vəziyyətini real şəkildə anlamaqla başlamalıdır.

Çilov aktiv sənaye əməliyyatları ilə əlaqəli ərazi kimi ziyarətçilər üçün sərbəst şəkildə əlçatan hesab edilə bilməz. Sənaye təhlükəsizliyi, məhdud giriş, ətraf mühit şəraiti, nəqliyyat və yerli icmanın maraqları nəzərə alınmalıdır.

İlkin mərhələdə, böyük turizm infrastrukturuna investisiya qoymaq əvəzinə, daha praktik yanaşma aşağıdakıları əhatə edərdi:

Adanın turizm və ekoloji potensialının hərtərəfli qiymətləndirilməsi;

Ziyarətçilərin təhlükəsiz girişi üçün potensial olaraq təyin edilə bilən ərazilərin müəyyən edilməsi;

Dövlət orqanları, sənaye operatorları və yerli icma arasında əməkdaşlığın qurulması;

Tarixi materialların toplanması və rəqəmsal arxivin yaradılması;

Kiçik qrupları əhatə edən idarə olunan ziyarətçi modelini sınaqdan keçirmək;

Turizmlə əlaqəli gəlirin bir hissəsinin icma inkişafına və irsin qorunmasına yönəldilməsi.

Sonrakı mərhələdə və yalnız mümkünlüyün araşdırılması ilə əsaslandırıldığı təqdirdə, kiçik bir ziyarətçi şərh mərkəzi, məlumat mərkəzi və ya mədəni irs sərgisi nəzərdən keçirilə bilər.

Məqsəd Çilov üzərində yeni bir şəhər və ya böyük bir kurort tikmək deyil, adanın mövcud dəyərlərini qorumaqla yanaşı, onların ətrafında yeni mədəni, təhsil və iqtisadi imkanlar yaratmaq olmalıdır.

Çilov adası turizm məkanından daha çox şeyə çevrilə bilər

Çilov adası Azərbaycanın turizm xəritəsində nisbətən naməlum olaraq qalır. Lakin beynəlxalq görünürlüyün məhdudluğu potensialın olmaması ilə qarışdırılmamalıdır.

Coğrafiyası və tarixi fərqli bir turizm konsepsiyasını dəstəkləyə biləcək bir neçə mövzunu bir araya gətirir: sənaye irsi, dənizçilik tarixi, icma həyatı, elmi tədqiqatlar, ətraf mühit təhsili və rəqəmsal turizm.

Hesab edirəm ki, Azərbaycanın turizmin inkişaf strategiyasında bu cür az tanınan yerlərə daha çox diqqət yetirilməlidir.

Turizm təkcə səyahətçilərin artıq tanıdığı məkanları təqdim etmək deyil, həm də yeni yerləri kəşf etmək, onların hekayələrini kəşf etmək və dünyaya tanıtmaqdır.

Çilovun dəyəri onun yerləşdirə biləcəyi otellərin sayı, çimərliklərinin uzunluğu və ya təklif edə biləcəyi əyləncə obyektlərinin sayı ilə ölçülməməlidir.

Onun əsl dəyəri onun tarixində, xalqında və Xəzər dənizinin ortasında inkişaf etmiş özünəməxsus həyat tərzindədir.

Bəlkə də gələcəkdə Azərbaycana gələn qonaqlar üçün ən yaddaqalan təcrübələrdən biri bu kiçik adanın hekayəsini kəşf etmək olacaq. Bu, Bakıdan başlayaraq ölkənin tanış turizm marşrutlarından kənara səyahət etməkdir.

Çünki bəzən bir ölkəni həqiqətən anlamaq üçün təkcə onun ən məşhur şəhərlərini deyil, həm də hekayələri hələ geniş şəkildə danışılmamış yerləri araşdırmaq lazımdır.

Çilov adası Azərbaycanın dünya ilə bölüşməyə layiq olduğu hekayələrdən biridir.

Sizcə, Çilov adası Azərbaycanın fərqli alternativ turizm məkanlarından birinə çevrilə bilərmi?


Post a Review Add Review

Zəhmət olmasa, sorğunuzu icra edənə qədər səbrli olun.